AI-menuvertalingen controleren: brontekst, terminologie, prijsbetekenis en wijzigingen bijhouden

Voordat je een AI-menuvertaling publiceert, moet je eerst twee dingen controleren: komen de feiten over het gerecht overeen met wat de keuken heeft bevestigd, en verandert de vertaling de betekenis voor de bestelling niet? Dat de vertaling is gegenereerd, grammaticaal klopt of dat de pagina opent, vervangt geen van deze controles.

Eurostat maakte op 2025-12-11 bekend dat in 2025 van de onderzochte EU-bedrijven met ten minste 10 werknemers of zelfstandigen 20,0% AI gebruikte. In 2024 was dat 13,5%. Het onderzoek was bovendien beperkt tot bepaalde bedrijfstakken en is niet representatief voor alle sectoren of zeer kleine restaurants.

Het onderzoek gaat over de inzet van technologie door bedrijven; het beoordeelt niet hoe goed restaurantvertalingen zijn. Of een tool geschikt is voor een klein restaurant, hangt af van de broninformatie op het menu, de beschikbaarheid van beoordelaars en de mogelijkheden om de vertalingen later bij te werken. Een stijging in het gebruik is geen bewijs voor nauwkeurigheid of betere bedrijfsresultaten.

Leg eerst de door de keuken goedgekeurde brontekst vast

Leg naast de namen van de gerechten ook de daadwerkelijke ingrediënten, bereidingswijze, porties en keuzemogelijkheden vast. Je kunt een kenmerkende naam behouden en uitleggen wat het restaurant precies serveert. Als je verschillende gerechten allemaal vertaalt met de naam van één bekend buitenlands gerecht, kunnen gasten iets anders verwachten dan wat ze krijgen. Vraag de keuken om opheldering als iets niet duidelijk is in de brontekst; laat de vertaling die keuze niet maken.

• Maten en porties: wat wordt bedoeld met een stuk, halve portie, volledige portie en schaal om te delen?
• Inbegrepen of apart bestellen: worden bijgerechten, drankjes en extra's standaard meegeleverd, en waarvoor geldt een toeslag?
• Beschikbaarheid en vervangingen: wat kan de gast rechtstreeks kiezen, waarvoor moet die eerst de keuken raadplegen en wat is die dag niet verkrijgbaar?
• Feitelijke onderbouwing: wie bevestigt de receptuur en informatie van leveranciers, en aan de hand van welke concrete gegevens worden vragen over speciale dieetwensen gecontroleerd?

Leg bij terminologie de oorspronkelijke betekenis en goedgekeurde formuleringen vast

• Waar het om gaat: vermeld het gerecht of de categorie en de gebruikte doeltaal.
• Oorspronkelijke betekenis en onderbouwing: bewaar de bevestigde brontekst en informatie over ingrediënten, bereidingswijze of specificaties.
• Mogelijke dubbelzinnigheid: noteer welke woorden verkeerd kunnen worden opgevat, bijvoorbeeld als iets dat gratis wordt meegeleverd, als hoofdgerecht, als volledige portie of als altijd verkrijgbaar.
• Goedgekeurde formulering: leg vast welke formulering na controle is gekozen en wie die heeft goedgekeurd, zodat die de volgende keer opnieuw kan worden gebruikt.
• Toepassingsgebied: vermeld welke veranderingen in receptuur, portie of samenstelling aanleiding zijn om deze notitie opnieuw te beoordelen.

De beoordelaar moet de doeltaal en het gerecht begrijpen. Als die kennis over verschillende medewerkers is verdeeld, kunnen zij de tekst afzonderlijk controleren en hun bevindingen samenvoegen. Eén persoon hoeft niet alles te doen. Iemand die alleen de grammatica controleert, mag niet namens de keuken bepalen of een gerecht geschikt is voor een speciaal dieet.

Controleer afzonderlijk alles wat de keuze van de gast kan beïnvloeden

Controleer vooral ontkenningen, optionele en verplichte keuzes, wat standaard is inbegrepen en eventuele toeslagen. 'Optioneel' mag niet worden vertaald als 'standaard inbegrepen', en 'moet worden nagevraagd' mag niet veranderen in 'altijd verkrijgbaar'. Ook een stellige formulering in een andere taal is geen grond om gasten een veiligheidsgarantie te geven die niet in de brontekst staat.

Alle tekst die door een AI-dienst is gegenereerd, moet door een mens worden gecontroleerd. Controleer daarbij afzonderlijk de feiten over het gerecht en de betekenis in de doeltaal. Zorg dat gasten via het gepubliceerde menu kunnen vinden hoe ze vragen aan een medewerker kunnen stellen. Het restaurant moet de feiten nog steeds bevestigen; beschouw door een platform gegenereerde tekst niet als bewijs dat elke beschrijving al is gecontroleerd.

Controleer na de tekst ook de pagina zoals gasten die zien

Bekijk op een telefoon de categorieën, gerechtinformatie, specificaties en extra's in de betreffende taal. Controleer of lange gerechtbenamingen de prijs niet verbergen, of belangrijke uitleg zichtbaar is voordat de gast een keuze maakt en of de brontekst nog te begrijpen is wanneer een vertaling ontbreekt. Een volledig ingevuld beoordelingsverslag betekent niet automatisch dat de betekenis en leesvolgorde op de pagina duidelijk zijn.

Een menu bekijken en een bestelling indienen zijn verschillende stappen. Controleer voordat je QR-bestellen openstelt in een afzonderlijke testomgeving, zonder de bedrijfsvoering te verstoren, of het indienen van bestellingen goed aansluit op het ontvangen van de bestelling door het restaurant en de bereiding in de keuken. Als iemand tijdens openingstijd hulp nodig heeft, controleer dan eerst of er al een bestelling is geplaatst en help die persoon vervolgens. Plaats niet nog een bestelling om een taalverwarring op te lossen.

Bepaal bij elke wijziging aan het oorspronkelijke menu welke talen opnieuw moeten worden gecontroleerd

• Omvang van de wijziging: vermeld welke gerechten, recepten, specificaties, prijzen of samenstellingen zijn getroffen.
• Betrokken talen: controleer of de goedgekeurde formuleringen nog gelden en leg de tekst voor aan de betreffende beoordelaar. Neem de conclusie van een eerdere versie niet zomaar over.
• Gepubliceerde inhoud: corrigeer zichtbare informatie zodra je een fout ontdekt en leg daarna de oorspronkelijke betekenis, de afwijking en de goedgekeurde formulering vast.
• Verantwoordelijkheid overdragen: draag bij een wisseling van beheerder de bronteksten, terminologie en beoordelingsnotities zorgvuldig over. Meng onderdelen die nog niet zijn gecontroleerd niet met goedgekeurde inhoud.

Orden vragen die later binnenkomen naar ontbrekende informatie in de brontekst, terminologiefouten en onduidelijke formuleringen op de pagina. Beheer eerst een beperkt aantal talen waarvoor je over de juiste beoordelingskennis beschikt en breid daarna uit op basis van het daadwerkelijke gebruik. Schrijf een daling in vragen over een gerecht dat niet meer wordt verkocht niet toe aan betere vertalingen.